Jeden sposób egzekucji a odpowiedzialność zarządu za zobowiązania spółki

Stosownie do art. 116 Ordynacji podatkowej, przesłankami odpowiedzialności członka zarządu spółki są: powstanie zobowiązania (zaległości podatkowych) w czasie pełnienia funkcji członka zarządu; niewskazanie przez członka zarządu, że złożono we właściwym czasie wniosek o ogłoszenie upadłości lub wszczęto postępowanie układowe albo niewykazanie braku jakiejkolwiek winy w niepodjęciu działań w tym kierunku; niewskazanie przez członka zarządu mienia spółki umożliwiającego zaspokojenie w znacznej części zaległości podatkowych spółki i przede wszystkim bezskuteczność egzekucji w stosunku do spółki w całości lub części.

w Olsztynie w wyroku z dnia 24 marca 2005 r., I SA/Ol 345/04 (ZNSA 2005 nr 1, poz. 98)
W przepisach prawa podatkowego nie zostało zdefiniowane pojęcie bezskutecznej egzekucji. Definicji takiej nie ma także w innych aktach prawnych. Definiując to sądy administracyjne wyraziły pogląd, że celem wyjaśnienia tego pojęcia należy odwołać się do reguł języka potocznego. WSA w Olsztynie stwierdził, że zgodnie z nim pojęcie egzekucji wiąże się z przymusowym ściągnięciem należności (por. Słownik języka polskiego, pod red. M. Szymczaka, t. I, Warszawa 2002, s. 485). W konsekwencji oznacza to, że o spełnieniu omawianej przesłanki można mówić tylko wówczas, gdy postępowanie egzekucyjne było wszczęte i przeprowadzone na podstawie przepisów Kodeksu postępowania cywilnego bądź ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Sąd ten wywiódł, że bezskuteczność egzekucji w rozumieniu art. 116 § 1 Ordynacji podatkowej oznacza, że w wyniku wszczęcia i przeprowadzenia przez organ egzekucyjny egzekucji skierowanej do majątku spółki nie doszło do przymusowego zaspokojenia wierzyciela. Zachodzi przy tym konieczność wyczerpania w toku tego postępowania wszystkich możliwych sposobów egzekucji, a egzekucja musi dotyczyć całego majątku podatnika (spółki). Nie można zatem przyjmować, że nieudana egzekucja tylko z części majątku (np. z rachunku bankowego) lub przeprowadzona z wykorzystaniem jednego ze sposobów egzekucji wystarcza do przyjęcia bezskuteczności egzekucji jako przesłanki omawianej odpowiedzialności. Wedle WSA wyjątkowość odpowiedzialności osób trzecich za zaległości podatkowe podatnika wynika z faktu, że ich odpowiedzialność jest instytucją prawną wiążącą skutki istnienia zobowiązania podatkowego z podmiotem innym niż podatnik. Osoby trzecie ponoszą więc odpowiedzialność za cudzy dług, a orzeczenie o odpowiedzialności osób trzecich nie uwalnia dłużnika (podatnika) od odpowiedzialności. Odpowiedzialność tych osób ma zatem charakter posiłkowy (subsydiarny), występuje dopiero w dalszej kolejności i dlatego właśnie warunkiem jej zastosowania jest bezskuteczność egzekucji w stosunku do podatnika. Należy przy tym zauważyć, że uregulowania zasad odpowiedzialności osób trzecich za zobowiązania podatkowe nie są prostym przeniesieniem do prawa podatkowego zasad zawartych w przepisach prawa handlowego (art. 298 k.h., art. 299 k.s.h.). Ordynacja podatkowa zawiera w tym przedmiocie uregulowania własne, inaczej kształtując zakres i przesłanki tej odpowiedzialności. Ochrona wierzyciela, jakim jest Skarb Państwa, z tytułu należności publicznoprawnych możliwa jest wyłącznie na podstawie przepisów prawa publicznego, jakim jest prawo podatkowe. Podzielając powyższe wywody Sąd Najwyższy stanął na stanowisku, że warunkiem pierwszym i podstawowym dla ustalenia odpowiedzialności członków zarządu spółki jest stwierdzenie, że egzekucja skierowana przeciwko spółce okazała się bezskuteczna i bezskuteczność tej egzekucji zachodzi przy uwzględnieniu przesłanek wskazanych wyżej( wyrok WSA w Olsztynie z dnia 24 marca 2005 r., I SA/Ol 345/04 (ZNSA 2005 nr 1, poz. 98).
Wykazanie przesłanki bezskuteczności egzekucji przeciwko spółce spoczywało na wierzycielu, zwłaszcza w sytuacji, gdy jest ona kwestionowana przez odwołujących się. Zatem ZUS (US) jako wierzyciel powinien sprecyzować, do jakich składników majątku została skierowana egzekucja i jaki był jej skutek w stosunku do skonkretyzowanego mienia.

Jeżeli pozostał majątek do jakiego egzekucje można skierować oraz pominięto ( nie zastosowano) możliwych sposobów egzekucji, lub zastosowano tylko jeden sposób egzekucji pomijając inne – nie można uznać, ze egzekucja była bezskuteczna.

Ten wpis został opublikowany w kategorii Odpowiedzialność zarzadu za długi spółki, Spółka zoo, Zarząd i oznaczony tagami , , . Dodaj zakładkę do bezpośredniego odnośnika.