Mandat członka zarządu a kadencja

Mandat członka zarządu spółki z o.o. jest uprawnieniem do sprawowania funkcji piastuna organu osoby prawnej, natomiast kadencja wyznacza okres pełnienia funkcji w zarządzie.
Wygaśnięcie mandatu członka zarządu w spółce z o.o.  wygasa z dniem odbycia zgromadzenia wspólników zatwierdzającego sprawozdanie finansowe za pierwszy pełny rok obrotowy pełnienia funkcji członka zarządu( art. 202
§ 1). W przypadku powołania członka zarządu na okres dłuższy niż rok, mandat członka zarządu wygasa z dniem odbycia zgromadzenia wspólników, zatwierdzającego sprawozdanie finansowe za ostatni pełny rok obrotowy pełnienia funkcji członka zarządu, chyba że umowa spółki stanowi inaczej.

Zarówno w literaturze, jak i orzecznictwie na tle kodeksu handlowego rodziły się wątpliwości, jak rozumieć pojęcie mandatu, szczególnie w kontekście drugiego określenia dotyczącego czasu sprawowania funkcji członka zarządu, czyli kadencji, skoro bowiem kadencja ma oznaczać czas na jaki określona osoba została powołana do pełnienia funkcji w zarządzie, to mogło powstać wrażenie, że mandat powinien znaczyć co innego.

Tych wątpliwości dotyczyła uchwała Sądu Najwyższego z dnia 19 czerwca 1997 r., III CZP 28/97 (OSNC 1997, nr 10, poz. 141), w której uznano, że wygaśniecie mandatu członka zarządu nie jest równoznaczne z zakończeniem kadencji tego zarządu. W uzasadnieniu tej uchwały SN podniósł jednak, że należy odróżnić urzędowanie członka zarządu, czyli „bycie piastunem” organu osoby prawnej, od mandatu członka zarządu; mandat przysługuje urzędującemu członkowi zarządu, ale także członkowi zarządu, który już utracił atrybut członka urzędującego. Sąd Najwyższy podkreślił, że tylko urzędujący członek zarządu spełnia funkcje piastuna organu osoby prawnej, jeżeli więc na skutek upływu kadencji członek zarządu utraci prawo do reprezentowania spółki, to do czasu odbycia walnego zgromadzenia zachowuje mandat. Nie uprawnia on jednak do występowania jako piastun organu osoby prawnej (spółki), a służy jedynie przez pewien czas rozliczeniu działalności członka zarządu w spółce za okres sprawowania jego funkcji w zarządzie.

Ocena statusu osoby, która utraciła już atrybut urzędującego członka zarządu, a zachowała mandat w znaczeniu przyjętym w uchwale, może być sporna. Trudności z określeniem statusu osoby, której przysługuje mandat nakazują jednak poszukiwać innego rozwiązania.

O wiele prostszym i zgodnym z przepisami kodeksu handlowego jest rozumienie mandatu jako uprawnienia do sprawowania funkcji piastuna organu osoby prawnej (spółki). Zawsze więc, gdy danej osobie przysługuje mandat, oznacza to, że może ona być uważana za członka zarządu i dokonywać za spółkę wszystkie czynności, do których członka zarządu uprawnia ustawa i statut lub umowa spółki.

Czym innym jest kadencja, która oznacza okres, na jaki osoba zostaje powołana do pełnienia funkcji w zarządzie. Tak pojmowana kadencja i mandat pokrywają się, gdy chodzi o czas sprawowania funkcji członka zarządu spółki, od tej zasady zachodzą jednak liczne wyjątki, np. mandat kończy się wcześniej niż kadencja, w razie odwołania członka zarządu, jego rezygnacji lub śmierci. Z art.  202 § 2 KSH, wynika, że mandat członka zarządu wygasa z dniem odbycia zgromadzenia wspólników, zatwierdzającego sprawozdanie finansowe za ostatni pełny rok obrotowy pełnienia funkcji członka zarządu.

Powołany na określoną kadencję członek zarządu, bez względu na to, jak określono w powołaniu czas pełnienia przez niego funkcji w zarządzie, zachowuje więc mandat do czasu odbycia zgromadzenia wspólników zatwierdzającego sprawozdanie zarządu za ostatni pełny rok obrotowy pełnienia przez niego funkcji członka zarządu.

Dokonane rozważania wskazują, że jeżeli w spółce akcyjnej nie odbyło się walne zgromadzenie zatwierdzające sprawozdanie zarządu, osoba powołana do tego zarządu zachowuje mandat, co oznacza, iż przysługują jej wszystkie kompetencje związane z pełnieniem funkcji członka zarządu. Tak samo jest w przypadku spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w razie nieodbycia zgromadzenia wspólników zatwierdzającego sprawozdanie zarządu.

Właściwe zrozumienie pojęcia mandat i kadencja pozwala osobom pełniącym lub które pełniły funkcje członków zarządu spółek kapitałowych na prawidłową ocenę swej odpowiedzialności za zobowiązania spółki w kontekście czasu pełnienia tej funkcji. A jak wynika z art. 116 Ordynacji podatkowej ma to bardzo istotne znaczenie z uwagi na ponoszenie odpowiedzialności za zobowiązania publicznoprawne powstałe w czasie pełnienia obowiązków oraz za zobowiązania których termin płatności upłynął w czasie pełnienia obowiązków.

Wygaśnięcie mandatu członka zarządu wyznacza więc końcowy termin pełnienia funkcji członka zarządu i ponoszenia odpowiedzialności. Ordynacja podatkowa wskazuje, że chodzi tylko o zobowiązania z czasu pełnienia obowiązków( powstałe lub których termin płatności upłynął).

Przykład

Osoba pełniąca funkcję członka Zarządu(X) złożyła rezygnację na ręce Przewodniczącego Rady Nadzorczej w dniu 12 lutego 2015r. Rada nadzorcza ma prawo do powoływania i odwoływania zarządu. Rada Nadzorcza potwierdziła złożenie rezygnacji dnia 12 lutego i powołała nowego członka zarządu. Wniosek o zmianę w KRS został złożony dnia 17 lutego 2015r. Spółka nie uregulowała faktur wystawionych przez jej kontrahentów do dnia 12 lutego 2015r,, ani w terminie wskazanym na fakturach ani w okresie późniejszym. Spółka nie uregulowała także czterech faktur wystawionych po dniu 12.02.2015r.

Porównanie dat pozwala na stwierdzenie, że w opisanej sytuacji były członek zarządu może ponosić odpowiedzialność za zaległości spółki z tytułu faktur wystawionych do dnia 12.02.2015r – z uwagi na to, że zaległość ta powstała w czasie, gdy X pełnił jeszcze swoje obowiązki. W przypadku zaległości od dnia 13.02.2015r, w czasie, gdy one powstawało X nie był już członkiem zarządu – a więc nie powstała ona w czasie pełnienia przez X obowiązków członka zarządu. Brak jest pozytywnej przesłanki ponoszenia przez niego odpowiedzialności za zobowiązanie spółki za miesiąc po dniu 12.02.2015r, na mocy art. 299 KSH.

Ten wpis został opublikowany w kategorii Odpowiedzialność zarzadu za długi spółki i oznaczony tagami , , , . Dodaj zakładkę do bezpośredniego odnośnika.