Jeden sposób egzekucji a odpowiedzialność zarządu za zobowiązania spółki

Stosownie do art. 116 Ordynacji podatkowej, przesłankami odpowiedzialności członka zarządu spółki są: powstanie zobowiązania (zaległości podatkowych) w czasie pełnienia funkcji członka zarządu; niewskazanie przez członka zarządu, że złożono we właściwym czasie wniosek o ogłoszenie upadłości lub wszczęto postępowanie układowe albo niewykazanie braku jakiejkolwiek winy w niepodjęciu działań w tym kierunku; niewskazanie przez członka zarządu mienia spółki umożliwiającego zaspokojenie w znacznej części zaległości podatkowych spółki i przede wszystkim bezskuteczność egzekucji w stosunku do spółki w całości lub części.

w Olsztynie w wyroku z dnia 24 marca 2005 r., I SA/Ol 345/04 (ZNSA 2005 nr 1, poz. 98)
W przepisach prawa podatkowego nie zostało zdefiniowane pojęcie bezskutecznej egzekucji. Definicji takiej nie ma także w innych aktach prawnych. Definiując to sądy administracyjne wyraziły pogląd, że celem wyjaśnienia tego pojęcia należy odwołać się do reguł języka potocznego. WSA w Olsztynie stwierdził, że zgodnie z nim pojęcie egzekucji wiąże się z przymusowym ściągnięciem należności (por. Słownik języka polskiego, pod red. M. Szymczaka, t. I, Warszawa 2002, s. 485). W konsekwencji oznacza to, że o spełnieniu omawianej przesłanki można mówić tylko wówczas, gdy postępowanie egzekucyjne było wszczęte i przeprowadzone na podstawie przepisów Kodeksu postępowania cywilnego bądź ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Sąd ten wywiódł, że bezskuteczność egzekucji w rozumieniu art. 116 § 1 Ordynacji podatkowej oznacza, że w wyniku wszczęcia i przeprowadzenia przez organ egzekucyjny egzekucji skierowanej do majątku spółki nie doszło do przymusowego zaspokojenia wierzyciela. Zachodzi przy tym konieczność wyczerpania w toku tego postępowania wszystkich możliwych sposobów egzekucji, a egzekucja musi dotyczyć całego majątku podatnika (spółki). Nie można zatem przyjmować, że nieudana egzekucja tylko z części majątku (np. z rachunku bankowego) lub przeprowadzona z wykorzystaniem jednego ze sposobów egzekucji wystarcza do przyjęcia bezskuteczności egzekucji jako przesłanki omawianej odpowiedzialności. Wedle WSA wyjątkowość odpowiedzialności osób trzecich za zaległości podatkowe podatnika wynika z faktu, że ich odpowiedzialność jest instytucją prawną wiążącą skutki istnienia zobowiązania podatkowego z podmiotem innym niż podatnik. Osoby trzecie ponoszą więc odpowiedzialność za cudzy dług, a orzeczenie o odpowiedzialności osób trzecich nie uwalnia dłużnika (podatnika) od odpowiedzialności. Odpowiedzialność tych osób ma zatem charakter posiłkowy (subsydiarny), występuje dopiero w dalszej kolejności i dlatego właśnie warunkiem jej zastosowania jest bezskuteczność egzekucji w stosunku do podatnika. Należy przy tym zauważyć, że uregulowania zasad odpowiedzialności osób trzecich za zobowiązania podatkowe nie są prostym przeniesieniem do prawa podatkowego zasad zawartych w przepisach prawa handlowego (art. 298 k.h., art. 299 k.s.h.). Ordynacja podatkowa zawiera w tym przedmiocie uregulowania własne, inaczej kształtując zakres i przesłanki tej odpowiedzialności. Ochrona wierzyciela, jakim jest Skarb Państwa, z tytułu należności publicznoprawnych możliwa jest wyłącznie na podstawie przepisów prawa publicznego, jakim jest prawo podatkowe. Podzielając powyższe wywody Sąd Najwyższy stanął na stanowisku, że warunkiem pierwszym i podstawowym dla ustalenia odpowiedzialności członków zarządu spółki jest stwierdzenie, że egzekucja skierowana przeciwko spółce okazała się bezskuteczna i bezskuteczność tej egzekucji zachodzi przy uwzględnieniu przesłanek wskazanych wyżej( wyrok WSA w Olsztynie z dnia 24 marca 2005 r., I SA/Ol 345/04 (ZNSA 2005 nr 1, poz. 98).
Wykazanie przesłanki bezskuteczności egzekucji przeciwko spółce spoczywało na wierzycielu, zwłaszcza w sytuacji, gdy jest ona kwestionowana przez odwołujących się. Zatem ZUS (US) jako wierzyciel powinien sprecyzować, do jakich składników majątku została skierowana egzekucja i jaki był jej skutek w stosunku do skonkretyzowanego mienia.

Jeżeli pozostał majątek do jakiego egzekucje można skierować oraz pominięto ( nie zastosowano) możliwych sposobów egzekucji, lub zastosowano tylko jeden sposób egzekucji pomijając inne – nie można uznać, ze egzekucja była bezskuteczna.

Opublikowano Odpowiedzialność zarzadu za długi spółki, Spółka zoo, Zarząd | Otagowano , , | Skomentuj

Jedyny wspólnik spółki z o.o jako podmiot powiązany ze spółką w rozumieniu przepisów o PIT i CIT

Bardzo często wspólnicy spółki z o.o., świadczą na rzecz spółki w jakiej mają udziały, usługi lub dokonują z nią innych operacji gospodarczych, zarówno jako osoby fizyczne oraz podmioty gospodarcze.

Ustawa o podatku dochodowym od osób prawnych( CIT) jak i ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych( PIT) posługuje się pojęciem podmioty powiązane.

Z wystąpieniem takiego stanu rzeczy związany jest obowiązek sporządzania szczególnej dokumentacji podatkowej dla określonych transakcji pomiędzy podmiotami powiązanymi.

Ustawa o CIT w art.9a.1. Stanowi, że „Podatnicy dokonujący transakcji, w tym zawierający umowy spółki niebędącej osobą prawną, umowy wspólnego przedsięwzięcia lub umowy o podobnym charakterze, z podmiotami powiązanymi z tymi podatnikami – w rozumieniu art. 11 ust. 1 i 4, (…) są obowiązani do sporządzenia dokumentacji podatkowej takiej (takich) transakcji”.

Ustawa o PIT w art.25a.1. Stanowi, że „Podatnicy dokonujący transakcji, w tym zawierający umowy spółki niebędącej osobą prawną, umowy wspólnego przedsięwzięcia lub umowy o podobnym charakterze, z podmiotami powiązanymi z tymi podatnikami – w rozumieniu art. 25 ust. 1 i 4, (…) są obowiązani do sporządzenia dokumentacji podatkowej takiej (takich) transakcji”.

Obie ustawy zawierają w tych przepisach po słowach „ ust. 1 i 4” zapisy „ – lub transakcji, w związku z którymi zapłata należności wynikających z takich transakcji dokonywana jest bezpośrednio lub pośrednio na rzecz podmiotu mającego miejsce zamieszkania, siedzibę lub zarząd na terytorium lub w kraju stosującym szkodliwą konkurencję podatkową, w tym zawierający umowy spółki niebędącej osobą prawną, umowy wspólnego przedsięwzięcia lub umowy o podobnym charakterze, jeżeli jedną ze stron takiej umowy jest podmiot mający miejsce zamieszkania, siedzibę lub zarząd na terytorium lub w kraju stosującym szkodliwą konkurencję podatkową”.

Ustawa odsyła do swych przepisu – art.11 ust. 1 i 4 oraz odpowiednio art. 25a ust.1 i 4 jako właściwego dla ustalenia znaczenia pojęcia „ podmioty powiązane”. Dla spółki z o. o., będą to podmioty powiązane z tą spółką jako podatnikiem.

Podmiotami powiązanymi ze spółka z o.o w rozumieniu art. 11 ust. 1 i 4 ustawy o CIT oraz art. 25a ust. 1 i 4 ustawy o PIT są:

  1. podmioty wskazane poniżej, tj.:

    1. osoby fizyczne, osoby prawne lub jednostki organizacyjne niemające osobowości prawnej, mające miejsce zamieszkania, siedzibę lub zarząd na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, zwana dalej „podmiotem krajowym”, które biorą udział bezpośrednio lub pośrednio w zarządzaniu przedsiębiorstwem ( np.: spółki z o.o.) położonym poza terytorium Rzeczypospolitej Polskiej lub w jego kontroli albo posiadają udział w kapitale tego przedsiębiorstwa( w tym spółki z o.o.), albo

    2. osoby fizyczne, osoby prawne lub jednostki organizacyjne niemające osobowości prawnej, mające miejsce zamieszkania, siedzibę lub zarząd poza terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, zwana dalej „podmiotem zagranicznym”, które biorą udział bezpośrednio lub pośrednio w zarządzaniu podmiotem krajowym ( np.: spółka z o.o.)lub w jego kontroli albo posiada udział w kapitale tego podmiotu krajowego( w tym spółki z o.o.), albo

    3. osoby fizyczne, osoby prawne lub jednostki organizacyjne niemające osobowości prawnej, które równocześnie bezpośrednio lub pośrednio biorą udział w zarządzaniu podmiotem krajowym i podmiotem zagranicznym lub w ich kontroli albo posiadają udział w kapitale tych podmiotów,

    4. podmiot krajowy ( osoby fizyczne, osoby prawne lub jednostki organizacyjne niemające osobowości prawnej, mające miejsce zamieszkania, siedzibę lub zarząd na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej) bierze udział bezpośrednio lub pośrednio w zarządzaniu innym podmiotem krajowym lub w jego kontroli albo posiada udział w kapitale innego podmiotu krajowego, albo

    5. ta sama osoba fizyczna, osoba prawna lub jednostka organizacyjna niemająca osobowości prawnej równocześnie bezpośrednio lub pośrednio bierze udział w zarządzaniu podmiotami krajowymi lub w ich kontroli albo posiada udział w kapitale tych podmiotów.

Gdy w związku z takimi transakcjami zapłata należności z nich wynikających dokonywana jest bezpośrednio lub pośrednio na rzecz podmiotu mającego miejsce zamieszkania, siedzibę lub zarząd na terytorium lub w kraju stosującym szkodliwą konkurencję podatkową, w tym zawierający umowy spółki niebędącej osobą prawną, umowy wspólnego przedsięwzięcia lub umowy o podobnym charakterze, jeżeli jedną ze stron takiej umowy jest podmiot mający miejsce zamieszkania, siedzibę lub zarząd na terytorium lub w kraju stosującym szkodliwą konkurencję podatkową,

  1. o ile w wyniku zaistnienia takich powiązań zostaną ustalone lub narzucone warunki różniące się od warunków, które ustaliłyby między sobą niezależne podmioty, i w wyniku tego podatnik nie wykazuje dochodów albo wykazuje dochody niższe od tych, jakich należałoby oczekiwać, gdyby wymienione powiązania nie istniały.

Mowa jest o następujących działaniach wspólnika spółki z o.o.- wskazujących na powiązanie spółki i jej wspólnika będącego osoba fizyczną:

  1. branie przez wspólnika bezpośrednio udziału w zarządzaniu przedsiębiorstwem ( np.: spółki z o.o.) położonym na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej,

  2. branie przez wspólnika pośredniego udziału w zarządzaniu przedsiębiorstwem ( np.: spółki z o.o.) położonym na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej,

  3. branie przez wspólnika bezpośrednio udziału w kontroli przedsiębiorstwem ( np.: spółki z o.o.) położonym na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej,

  4. branie przez wspólnika pośredniego udziału w kontroli przedsiębiorstwem ( np.: spółki z o.o.) położonym na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej,

  5. posiadanie udziału w kapitale takiego przedsiębiorstwa( w tym spółki z o.o.),

  1. branie przez wspólnika bezpośrednio udziału w zarządzaniu przedsiębiorstwem ( np.: spółki z o.o.) położonym poza terytorium Rzeczypospolitej Polskiej,

  2. branie przez wspólnika pośredniego udziału w zarządzaniu przedsiębiorstwem ( np.: spółki z o.o.) położonym poza terytorium Rzeczypospolitej Polskiej,

  3. branie przez wspólnika bezpośrednio udziału w kontroli przedsiębiorstwem ( np.: spółki z o.o.) położonym poza terytorium Rzeczypospolitej Polskiej,

  4. branie przez wspólnika pośredniego udziału w kontroli przedsiębiorstwem ( np.: spółki z o.o.) położonym poza terytorium Rzeczypospolitej Polskiej,

  5. posiadanie udziału w kapitale takiego przedsiębiorstwa( w tym spółki z o.o.),

  1. równoczesne branie bezpośrednio lub pośrednio udział w zarządzaniu podmiotem krajowym i podmiotem zagranicznym lub w ich kontroli albo posiadanie udziału w kapitale tych podmiotów ( dotyczy to co najmniej dwóch podmiotów),

  2. branie udziału bezpośrednio lub pośrednio w zarządzaniu innym podmiotem krajowym lub w jego kontroli albo posiadanie udziału w kapitale innego podmiotu krajowego,

  3. równoczesne branie bezpośrednio lub pośrednio udziału w zarządzaniu podmiotami krajowymi lub w ich kontroli albo posiadanie udziału w kapitale tych podmiotów( dotyczy to co najmniej dwóch podmiotów).

Nadto konieczne jest także to, by:

  1. zapłata należności wynikających z transakcji innych niż umowy spółki niebędącej osobą prawną, umowy wspólnego przedsięwzięcia lub umowy o podobnym charakterze – dokonywana była:

    1. bezpośrednio lub pośrednio na rzecz podmiotu mającego miejsce zamieszkania, siedzibę lub zarząd na terytorium kraju stosującego szkodliwą konkurencję podatkową, lub

    2. bezpośrednio lub pośrednio na rzecz podmiotu, mającego miejsce zamieszkania, siedzibę lub zarząd w kraju stosującym szkodliwą konkurencję podatkową, albo

  2. zawierana była umowa spółki niebędącej osobą prawną, a jedną ze stron takiej umowy był podmiot mający miejsce zamieszkania, siedzibę lub zarząd na terytorium lub w kraju stosującym szkodliwą konkurencję podatkową,

  3. zawierana była umowa wspólnego przedsięwzięcia lub umowa o podobnym charakterze, a jedną ze stron takiej umowy był podmiot mający miejsce zamieszkania, siedzibę lub zarząd na terytorium lub w kraju stosującym szkodliwą konkurencję podatkową,

  4. zawierana była umowa umowa o podobnym charakterze do umowy spółki niebędącej osobą prawną, umowy wspólnego przedsięwzięcia – a jedną ze stron takiej umowy był podmiot mający miejsce zamieszkania, siedzibę lub zarząd na terytorium lub w kraju stosującym szkodliwą konkurencję podatkową,

Jedyny wspólnik spółki z o.o:

  1. posiada w niej 100% udziałów w jej kapitale zakładowym,

  2. ma prawo do jej bezpośredniej kontroli stosownie do przepisów kodeksu spółek handlowych,

Tylko z powyższych względów należy uznać, że wspólnik ten jest podmiotem powiązanym ze spółką z o.o.

Opublikowano Dokumentacja podatkowa, Jedyny wspólnik, Spółka zoo | Otagowano , | Skomentuj

Ogólne przesłanki ogłoszenia upadłości spółki z o.o. od 01 stycznia 2016r.

Generalna zasada wynikająca z art. 10 prawa upadłościowego i naprawczego stanowi, że upadłość ogłasza się w stosunku do dłużnika, który stał się niewypłacalny. A przepis art. 11 definiuje pojęcie niewypłacalności.

Na dzień dokonywania tego wpisu – dłużnik uważany jest za niewypłacalnego, jeżeli nie wykonuje swoich wymagalnych zobowiązań pieniężnych.

Spółka z o.o jako dłużnik będący osobą prawną, uważany jest za dłużnika niewypłacalnego także wtedy, gdy jego zobowiązania przekroczą wartość jego majątku, nawet wówczas, gdy na bieżąco te zobowiązania wykonuje.

Z dniem 1.01.2016 r. wejdą w życie zmiany w art. 11 opublikowane w Dz. U. z 2015 r. poz. 978.

Dłużnik uważany będzie za niewypłacalnego, jeżeli utraci zdolność do wykonywania swoich wymagalnych zobowiązań pieniężnych. Jak widać pojęcie „nie wykonuje” zastąpione zostanie pojęciem „ utracił zdolność do wykonywania”.

Jednocześnie wprowadzona została definicja nowego pojęcia w postaci twierdzenia – domniemywa się, że dłużnik utracił zdolność do wykonywania swoich wymagalnych zobowiązań pieniężnych, jeżeli opóźnienie w wykonaniu zobowiązań pieniężnych przekracza trzy miesiące.

Spółka z o.o jako dłużnik będący osobą prawną, uważana będzie za dłużnika niewypłacalny także wtedy, gdy jego zobowiązania pieniężne przekraczają wartość jego majątku, a stan ten utrzymuje się przez okres przekraczający dwadzieścia cztery miesiące.

W obecnym stanie prawnym chodzi o jakiekolwiek zobowiązania dłużnika, które łącznie przekroczą wartość jego majątku, nawet wówczas, gdy na bieżąco te zobowiązania wykonuje.

Zmiana wprowadziła uściślenie, że chodzi tylko o zobowiązania pieniężne, a nie jakiekolwiek zobowiązania.

Jednocześnie wprowadzona została definicja pojęcia „że zobowiązania pieniężne przekraczają wartość jego majątku” w postaci twierdzenia – „domniemywa się, że zobowiązania pieniężne dłużnika przekraczają wartość jego majątku, jeżeli zgodnie z bilansem jego zobowiązania, z wyłączeniem rezerw na zobowiązania oraz zobowiązań wobec jednostek powiązanych, przekraczają wartość jego aktywów, a stan ten utrzymuje się przez okres przekraczający dwadzieścia cztery miesiące”.

Dla celów ustalenia co jest majątkiem dłużnika od 01 stycznia 2016r., niezbędne będzie przyjęcie, że do majątku dłużnika nie wlicza się składników niewchodzących w skład masy upadłości.

Natomiast do zobowiązań pieniężnych, dłużnika nie wlicza się:

  1. zobowiązań przyszłych, w tym zobowiązań pod warunkiem zawieszającym oraz

  2. zobowiązań wobec wspólnika z tytułu pożyczki lub innej czynności prawnej o podobnych skutkach, o których mowa w art. 342 ust. 1 pkt 4 prawa upadłościowego i naprawczego– czyli także innych należności, jeżeli nie podlegają zaspokojeniu w kategorii piątej, wraz z odsetkami za ostatni rok przed datą ogłoszenia upadłości, z odszkodowaniem umownym, kosztami procesu i egzekucji.

Sąd zyska dodatkową możliwość oddalenia wniosku o ogłoszenie upadłości. Może to mieć miejsce w przypadku, gdy nie ma zagrożenia utraty przez dłużnika zdolności do wykonywania jego wymagalnych zobowiązań pieniężnych w niedługim czasie.

Niestety nie zdefiniowano pojęcia „ w niedługim czasie”. A zatem przyjdzie nam poczekać na orzecznictwo w tym zakresie.

Opublikowano Odpowiedzialność zarzadu za długi spółki, Spółka zoo, upadłośc i naoprawa | Otagowano , , , | Skomentuj

Dobra kondycja spółki a odpowiedzialność z art. 299 KSH

W razie oparcia powództwa na podstawie art. 299 § 1 KSH, to na pozwanym członku zarządu
spoczywa ciężar wykazania, zgodnie z art. 6 k.c., że zachodzą przesłanki przewidziane w art. 299 § 2 KSH uwalniające go od odpowiedzialności wobec wierzyciela spółki( egzoneracyjne).

Jednakże samo wykazanie, że w okresie, w którym dana osoba była członkiem zarządu spółki, kierowana spółka była w dobrej sytuacji finansowej, gdyż regulowała należności wobec kontrahentów nie jest okolicznością przesądzającą o tym, że w tym czasie nie zachodziły przesłanki do wszczęcia postępowania upadłościowego lub postępowania układowego.

Ocena, według której sytuacja finansowa spółki była dobra, jest nieostra i nie wiadomo, co tak naprawdę oznacza, a zatem oceniając istnienie przesłanek egzoneracyjnych przewidzianych w art. 299 § 2 KSH, należy wziąć pod uwagę przepisy, które precyzują przesłanki i termin
zgłoszenia wniosku o wszczęcie postępowania upadłościowego lub układowego. Wg art. 11 ust. 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. Prawo upadłościowe i naprawcze, dłużnika uważa się na niewypłacalnego, jeżeli nie wykonuje swoich wymagalnych zobowiązań pieniężnych. Jednakże, jak stanowi art. 11 ust. 2 tej ustawy, dłużnika będącego osobą prawną uważa się za niewypłacalnego także wtedy, gdy jego zobowiązania przekroczą wartość jego majątku, nawet wówczas, gdy na bieżąco te zobowiązania wykonuje. Uwzględniając treść powołanych przepisów uwolnienie się od odpowiedzialności przewidzianej w art. 299 § 1 KSH wymaga wykazania nie tylko, że w okresie, gdy dana osoba była członkiem zarządu spółki spłacała ona swoje zobowiązania, ale także, iż nie zachodziły przesłanki określone w art. 11 ust. 2 prawa upadłościowego i naprawczego.

Zasady te ulegną modyfikacji z dniem 01.01.2016r.

Opublikowano Odpowiedzialność zarzadu za długi spółki, Spółka zoo, Zarząd | Otagowano , , , , | Skomentuj

Rezygnacja z funkcji członka zarządu spółki z o.o. w zarządzie jednoosobowym

Zgodnie z art. 202 § 5 kodeksu spółek handlowych( KSH), do złożenia rezygnacji przez członka zarządu stosuje się odpowiednio przepisy o wypowiedzeniu zlecenia przez przyjmującego zlecenie. Oświadczenie o rezygnacji z funkcji członka zarządu staje się skuteczne z chwilą, gdy zgodnie z art. 61 k.c., dotrze do właściwego adresata oświadczenia, w tym przypadku spółki z o.o., w taki sposób, że mógł on zapoznać się z jego treścią.

Poza odesłaniem zawartym w art. 202 § 5 k.s.h. do przepisów o wypowiedzeniu zlecenia przez przyjmującego zlecenie w Kodeksie spółek handlowych nie ma bliższych regulacji odnoszących się do złożenia rezygnacji z funkcji członka zarządu spółki jak też członka rady nadzorczej. Brak jest zwłaszcza regulacji zawierającej określenie podmiotu, któremu powinno zostać złożone oświadczenie o rezygnacji.

Do złożenia rezygnacji mają zastosowania zasady ogólne dotyczące reprezentacji spółki, zatem oświadczenie to powinno dotrzeć do zarządu spółki lub prokurenta (zobacz wyrok Sądu Najwyższego z dnia 21 stycznia 2010 r., II UK 157/09, niepubl.). Według innych poglądów, oświadczenie to powinno zostać złożone temu organowi, który w danej spółce jest uprawniony do powoływania zarządu, np. radzie nadzorczej (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 7 maja 2010 r., III CSK 176/09, nie publ.) albo w toku zgromadzenia wspólników, wreszcie radzie nadzorczej lub pełnomocnikowi powołanemu uchwałą zgromadzeniu wspólników, o której mowa w art. 210 k.s.h. (por. postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 19 sierpnia 2004 r., V CK 600/03, Glosa 2006, nr 1, s.19, oraz z dnia 11 lipca 2014 r. III CZP 36/14, nie publ. i wyroki Sądu Najwyższego z dnia 27 stycznia 2010 r., II CSK 301/09, nie publ. oraz z dnia 3 listopada 2010 r., V CSK 129/10, OSNC 2011, nr 7-8, poz. 84). Rezygnacja z funkcji zarządu może być złożona i jest skuteczna z chwilą dojścia – na podstawie art. 61 § 1 k.c. w związku z art. 2 k.s.h. – do tego organu, który powołuje zarząd (zob. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 9 maja 2012 r. V CSK 223/11, niepubl.), przy czym w przypadku, gdy organem powołującym zarząd jest rada nadzorcza, Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 7 19 sierpnia 2004 r. (sygn. akt V CSK 600/03, niepubl.) przyjął, że wystarczające jest (w braku odmiennych postanowień regulaminu rady nadzorczej) dojście oświadczenia woli o rezygnacji z funkcji członka zarządu do jednego z członków rady nadzorczej w sposób określony w art. 61 k.c.

W żadnym z prezentowanych rozwiązań, nie dopuszcza się skutecznego złożenia oświadczenia woli o rezygnacji przez członka zarządu przez złożenie rezygnacji wspólnikom i to także w przypadkach zarządu jednoosobowego jak również w sytuacji, gdy spółka ma jedynie jednego wspólnika.

Kiedy rezygnację zamierza złożyć jednoosobowy zarządca, który w spółce z ograniczoną odpowiedzialnością powoływany jest przez zgromadzenie wspólników, nie może tej rezygnacji składać wspólnikom. Tylko taki był krąg adresatów, do których dotarło oświadczenie o rezygnacji złożone przez jednoosobowego zarządcę pozwanej spółki. Nie ma uzasadnionych podstaw do przyjęcia, że oświadczenie o rezygnacji jest złożone zgromadzeniu wspólników tylko dlatego, że złożenie rezygnacji zostało odnotowane w protokole notarialnym mającym odzwierciedlać przebieg takiego zgromadzenia.

Oświadczenie woli o rezygnacji z funkcji członka zarządu spółki wymaga zakomunikowania go spółce. Wobec tego do tej czynności ma odpowiednie zastosowanie art. 61 k.c. (art. 2 KSH). Zgodnie z jego treścią, oświadczenie woli, które ma być złożone innej osobie, jest złożone z chwilą, gdy doszło do niej w taki sposób, że mogła zapoznać się z jego treścią. Stojąc konsekwentnie na stanowisku, że osoba prawna zgodnie z art. 38 k.c. działa poprzez swoje organy należy wskazać, że oświadczenie takie winno być złożone organowi spółki, a samych wspólników nie można utożsamiać z organem spółki.

Żaden przepis nie przyznaje wspólnikom kompetencji do reprezentowania spółki, ani też nie nakłada na nich jakichkolwiek obowiązków związanych z dotarciem do nich oświadczenia członka zarządu o rezygnacji z pełnionej funkcji. Te okoliczności są wystarczające dla oceny jako bezskutecznego oświadczenia członka zarządu spółki o rezygnacji, które dotarło tylko do wspólników, niezależnie od rozstrzygnięcia kwestii właściwego adresata oświadczenia woli członka zarządu.

Takie rozwiązanie zapobiega destabilizacji funkcjonowania spółki, do której mógłby prowadzić brak przez dłuższy czas organu uprawnionego do reprezentacji spółki (zob. też wyrok Sadu Najwyższego z dnia 24 maja 2013 r., V CSK 313/12, – http://www.sn.pl/sites/orzecznictwo/Orzeczenia2/V%20CSK%20313-12-1.pdf).

Opublikowano Zarząd | Otagowano , , , | Skomentuj

Umowa o świadczenie usług w zakresie zarządzania – kontrakt menadżerski a tytuł ubezpieczenia

Sąd Najwyższy dnia 17 czerwca 2015 r. w ramach sprawy III UZP 2/15 rozpatrywał następujące zagadnienie:

Czy tytułem do podlegania ubezpieczeniom społecznym przez członka zarządu spółki akcyjnej, który zawarł z tą spółką umowę o świadczenie usług w zakresie zarządzania (kontrakt menadżerski) w ramach prowadzonej przez siebie pozarolniczej działalności gospodarczej, jest prowadzenie tej działalności (art. 6 ust. 1 pkt 5 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych; jednolity tekst: Dz.U. z 2013 r.; poz. 1442 ze zm.), czy umowa o świadczenie usług (art. 6 ust. 1 pkt 4 tej ustawy)?

W składzie 7 sędziów Sąd Najwyższy dnia 17 czerwca 2015 r., podjął uchwałę o treści:

Tytułem do podlegania ubezpieczeniom społecznym przez członka zarządu spółki akcyjnej, który zawarł z tą spółką umowę o świadczenie usług w zakresie zarządzania w ramach prowadzonej przez siebie pozarolniczej działalności gospodarczej, jest umowa o świadczenie usług (art. 6 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych – jednolity tekst: Dz.U. z 2015 r. poz. 121).

Uchwale tej Sąd Najwyższy nadał moc zasady prawnej oraz zastrzegł, że przedstawiona w niej wykładnia wiąże od dnia podjęcia uchwały.

Umowy o zarządzanie – niezależnie od tego z kim są zawierane przez przedsiębiorcę- mają za przedmiot zarządzanie cudzym przedsiębiorstwem, w imieniu przedsiębiorcy zlecającego, na jego rzecz i w jego interesie oraz na jego rachunek i ryzyko. Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 23 czerwca 2009 r., III UK 24/09 (LEX nr 518053) uznał, że działalność gospodarcza nie traci swych cech przez wykonywanie zawartej w jej ramach umowy cywilnoprawnej w imieniu zlecającego.

W prawie ubezpieczeń społecznych nie ma takiego rozwiązania ustawowego, które stanowiłoby, że umowa o zarządzanie (kontrakt menadżerski) jest tytułem do podlegania tym ubezpieczeniom także wtedy, gdy została zawarta w ramach prowadzonej przez osobę zawierającą taki kontrakt pozarolniczej działalności gospodarczej.

Skoro tytuł do podlegania ubezpieczeniom społecznym jest pochodny od wybranej i realizowanej przez ubezpieczonego formy działalności, a taką w tym konkretnym przypadku jest pozarolnicza działalność gospodarcza, której dozwolonym przedmiotem jest zarządzanie, to prowadzenie tej działalności z zawarciem umowy o świadczenie usług (art. 6 ust. 1 pkt 4 tej ustawy) jest tytułem ubezpieczenia, a tym samym wyprzedza i pochłania wykonywanie kontraktu menadżerskiego (art. 6 ust. 1 pkt 5 ustawy systemowej).

Opublikowano Spółka zoo, Ubezpieczenia, Zarząd | Otagowano , , , , | Skomentuj

Przejście na spółkę przysługującego wspólnikowi prawa pierwszeństwa objęcia nowych udziałów w podwyższonym kapitale zakładowym spółki

III CZP 84/10 uchwała Sądu Najwyższego z dnia 25.11.2010r.

Opubl. http://www.sn.pl/

Do oświadczenia wspólnika o objęciu udziałów w podwyższonym kapitale zakładowym ma zastosowanie art. 61 § 1 zdanie pierwsze k.c.

W braku odmiennego zastrzeżenia rozporządzenie przez wspólnika na rzecz spółki wszystkimi swymi udziałami w celu ich umorzenia powoduje przejście na spółkę także przysługującego wspólnikowi prawa pierwszeństwa objęcia nowych udziałów w podwyższonym kapitale zakładowym spółki.

Uzasadnienie

Grzegorz K. w pozwie wniesionym przeciwko Przedsiębiorstwu Budowlanemu „Polbud” – spółce z ograniczoną odpowiedzialnością – wniósł o ustalenie, że objął 13 nowych udziałów w podwyższonym kapitale zakładowym pozwanej spółki.

Sąd Rejonowy wyrokiem z dnia 13 kwietnia 2010 r. oddalił powództwo. Podstawę wyroku Sądu Rejonowego stanowiły następujące ustalenia. Dnia 11 sierpnia 2009 r. nadzwyczajne zgromadzenie wspólników pozwanej spółki podjęło uchwałę o dobrowolnym umorzeniu z czystego zysku zgłoszonych przez wspólników udziałów. Następnie, w dniu 15 września 2009 r., nadzwyczajne zgromadzenie wspólników uchwaliło podwyższenie kapitału zakładowego pozwanej spółki o 231 000 zł – z kwoty 150 500 zł do kwoty 381 500 zł – przez utworzenie 462 nowych, niepodzielnych udziałów, każdy o wartości nominalnej 500 zł. W uchwale tej wskazano, że dotychczasowi wspólnicy mają pierwszeństwo objęcia nowych udziałów proporcjonalnie do dotychczas przysługujących im udziałów. W związku z tą uchwałą powód otrzymał od zarządu pozwanej spółki pismo z wezwaniem do wykonania prawa pierwszeństwa i pouczeniem, że w celu wykonania tego prawa należy do dnia 15 października 2009 r. do godziny 15 złożyć oświadczenie o objęciu nowych udziałów w formie aktu notarialnego i dokonać wpłat na ich pokrycie. Dnia 6 października 2009 r. powód złożył pozwanej spółce ofertę sprzedaży wszystkich swoich (pięciu) udziałów w celu ich umorzenia, a w dniu 11 października 2009 r. zawarł z pozwaną spółką umowę sprzedaży tych udziałów. W tym samym dniu zarząd pozwanej spółki podjął uchwałę o umorzeniu udziałów powoda. Z kolei w dniu 15 października 2009 r. o godz. 1330 powód przedłożył zarządowi pozwanej spółki odpis aktu notarialnego zawierającego jego oświadczenie o objęciu trzynastu udziałów w podwyższonym kapitale zakładowym. Akt notarialny obejmujący oświadczenie powoda został sporządzony w dniu 30 września 2009 r. W dniu 15 października 2009 r. powód przedłożył zarządowi pozwanej spółki wraz z aktem notarialnym także potwierdzenie wpłaty na pokrycie objętych udziałów.

W ocenie Sądu Rejonowego powód w dniu 15 października 2009 r. nie mógł skutecznie złożyć oświadczenia o objęciu nowych udziałów w podwyższonym kapitale zakładowym, ponieważ wówczas nie był już wspólnikiem pozwanej spółki. Przestał nim być 12 października 2009 r., kiedy doszło do umorzenia wszystkich jego dotychczasowych udziałów.

Sąd Okręgowy, rozpoznając apelację powoda, nabrał poważnych wątpliwości, wyrażonych w pytaniu skierowanym do Sądu Najwyższego.

Wątpliwości Sądu Okręgowego dotyczą, po pierwsze, chwili złożenia przez powoda oświadczenia o objęciu udziałów w podwyższonym kapitale zakładowym: czy nastąpiło ono dopiero – tak jak przyjął Sąd Rejonowy – w dniu 15 października 2009 r., kiedy powód przedłożył zarządowi pozwanej spółki odpis aktu notarialnego zawierającego jego oświadczenie o objęciu udziałów w podwyższonym kapitale zakładowym, czy też już w dniu 30 września 2009 r., kiedy nastąpiło sporządzenie tego aktu; w razie opowiedzenia się za drugą ewentualnością, wykonanie przez powoda prawa pierwszeństwa i objęcie udziałów w podwyższonym kapitale zakładowym poprzedzałoby datę umorzenia jego dotychczasowych udziałów (tj. dzień 12 października 2009 r.).

Po drugie, wątpliwości Sądu Okręgowego dotyczą wpływu umorzenia dotychczasowych udziałów wspólnika na przysługujące mu prawo pierwszeństwa: czy wspólnik wraz z umorzeniem wszystkich dotychczas przysługujących mu udziałów traci prawo pierwszeństwa w objęciu nowych udziałów; jeżeliby go nie tracił, to objęcie przez niego nowych udziałów byłoby skuteczne nawet przy założeniu, że nastąpiło dopiero w dniu 15 października 2009 r.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Określane mianem udziału prawo podmiotowe wynikające ze stosunku uczestnictwa w spółce z ograniczoną odpowiedzialnością obejmuje zespół funkcjonalnie powiązanych ze sobą uprawnień (zob. uchwała Sądu Najwyższego z dnia 14 września 2005 r., III CZP 57/05, OSNC 2006, nr 7-8, poz. 116). Do uprawnień tych należy m.in. prawo pierwszeństwa wspólnika do objęcia nowych udziałów w podwyższonym kapitale zakładowym w stosunku do swoich dotychczasowych udziałów (art. 258 §1 k.s.h.). Prawo to umożliwia utrzymanie status quo w spółce. Chroni wspólników przed „rozwodnieniem” przysługujących im dotychczas praw udziałowych – a tym samym przed osłabieniem ich pozycji prawnej – wskutek zaoferowanie nowych udziałów w podwyższonym kapitale zakładowym niektórym tylko wspólnikom lub osobom trzecim (por. uchwały Sądu Najwyższego: z dnia 20 sierpnia 1996 r., III CZP 67/96, OSNC 1996, nr 12, poz. 155, i z dnia 15 grudnia 2006 r., III CZP 132/06, OSNC 2007, nr 10, poz. 148).

Realizacja prawa pierwszeństwa wspólnika do objęcia nowych udziałów w podwyższonym kapitale zakładowym w stosunku do swoich dotychczasowych udziałów zakłada spełnienie określonych przesłanek.

Punktem wyjścia jest tu podjęcie uchwały o podwyższeniu kapitału zakładowego przez utworzenie nowych udziałów. Możliwości nabycia nowych udziałów w kapitale zakładowym podwyższonym na podstawie uchwały otwiera się tylko wtedy, gdy uchwała lub umowa spółki tego nie wykluczają lub nie ograniczają. Uchwała wyłączająca lub ograniczająca przewidziane w art. 258 § 1 k.s.h. prawo pierwszeństwa może jednak zapaść tylko na zasadach określonych w art. 246 § 3 k.s.h., tj. za zgodą wszystkich zainteresowanych wspólników. Poza tym wykluczenie lub ograniczenie prawa pierwszeństwa w uchwale nie może dotyczyć podwyższenia kapitału zakładowego na podstawie dotychczasowych postanowień umowy spółki – czyli w trybie uproszczonym (zob. uchwała Sądu Najwyższego z dnia 15 grudnia 2006 r., III CZP 132/06, oraz wyrok Sądu Najwyższego z dnia 25 lutego 2010 r., I CSK 384/09, OSNC 2010, nr 10, poz. 140). Odmiennie jednak, bez przekonywającego uzasadnienia – w zestawieniu z argumentami zawartymi w powyższych orzeczeniach – wyrok Sądu Najwyższego z dnia 14 maja 2010 r., II CSK 505/09 (OSNC 2011, nr 1, poz. 8); w istocie odmawia on doniosłości przewidzianemu w art. 257 § 3 k.s.h. odesłaniu do art. 260 § 2 k.s.h. i podważa sens surowych wymagań stawianych podwyższeniu kapitału zakładowego przez zmianę umowy spółki – czyli w trybie zwykłym.

Prawo pierwszeństwa do objęcia nowych udziałów w podwyższonym kapitale zakładowym w stosunku do dotychczasowych udziałów przysługuje osobom będącym wspólnikami w dniu podjęcia uchwały o podwyższeniu kapitału zakładowego lub w innym dniu wskazanym w tej uchwale.

Zgodnie z art. 258 § 1 k.s.h., zarząd wzywa w tym samym czasie wszystkich wspólników uprawnionych do wykonania przysługującego im prawa pierwszeństwa do objęcia nowych udziałów w podwyższonym kapitale zakładowym. W myśl tego przepisu, prawo to należy wykonać w terminie miesiąca od wezwania. Jego wykonanie następuje przez złożenie oświadczenia o objęciu nowych udziałów. Jeżeli podwyższenie kapitału zakładowego następuje przez zmianę umowy spółki -czyli w trybie zwykłym – rozpatrywane oświadczenie wymaga formy aktu notarialnego (art. 258 § 2 k.s.h.), a jeżeli podwyższenie kapitału zakładowego następuje na podstawie dotychczasowych postanowień umowy spółki – czyli w trybie uproszczonym – oświadczenie to wymaga formy pisemnej pod rygorem nieważności (art. 257 § 3 k.s.h.).

Wywołuje kontrowersje, czy oświadczenie o objęciu nowych udziałów w podwyższonym kapitale zakładowym stanowi czynność prawną jednostronną, czy też jedynie składnik umowy dochodzącej do skutku pomiędzy dotychczasowym wspólnikiem a spółką; drugi składnik tej umowy stanowiłoby – według tego stanowiska – oświadczenie woli spółki wyrażone w podjętej wcześniej uchwale o podwyższeniu kapitału zakładowego. Należy podzielić pogląd, że oświadczenie o objęciu nowych udziałów przez dotychczasowego wspólnika stanowi element wskazanej umowy. Skutkiem objęcia nowych udziałów przez dotychczasowego wspólnika jest zwiększenie zakresu jego uprawnień wobec spółki, dlatego za podstawę tego skutku, podobnie jak za podstawę nawiązania stosunku członkostwa w spółce, należy uznać umowę. Przemawiają za tym także argumenty systemowe, czerpane z art. 432 § 1 pkt 6 i art. 441 § 2 pkt 6 k.s.h., wskazujących na umowny charakter objęcia akcji.

Umowny charakter objęcia nowych udziałów w podwyższonym kapitale zakładowym przez dotychczasowego wspólnika rzutuje na rozstrzygnięcie kwestii chwili dojścia do skutku jego oświadczenia woli, a tym samym i chwili dojścia do skutku umowy o objęcie przez niego nowych udziałów w podwyższonym kapitale zakładowym. Stanowi zasadę, że oświadczenia woli wywierające skutki prawne w odniesieniu do innej oznaczonej osoby wymagają złożenia tej osobie (por. K. Zawada, Przyrzeczenie publiczne w polskim prawie cywilnym, Warszawa 1987, s. 105-113). Dotyczy to w szczególności oświadczeń woli jednej strony umowy wobec drugiej strony umowy. Zgodnie zaś z art. 61 § 1 zdanie pierwsze k.c., oświadczenie woli, które ma być złożone innej osobie, jest złożone z chwilą, gdy doszło do niej w taki sposób, że mogła ona się zapoznać z jego treścią.

Tylko wyjątkowo oświadczenia woli wywierające skutki prawne w stosunku do innej oznaczonej osoby uważa się za złożone w chwili, która nie pokrywa się z momentem dojścia oświadczenia do tej osoby w taki sposób, że mogła się ona zapoznać z jego treścią. Taki wyjątek przewiduje w szczególności art. 33 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece (jedn. tekst: Dz. U. z 2001 r. nr 124, poz. 1361 ze zm.). Według tego przepisu, oświadczenie woli właściciela nieruchomości o ustanowieniu na niej ograniczonego prawa rzeczowego uważa się za złożone nie tylko wtedy, gdy doszło do nabywcy tak, jak tego wymaga art. 61 k.c., lecz także, gdy zostało złożone w przepisanej formie w sądzie rejonowym prowadzącym księgę wieczystą (por. uchwała Sądu Najwyższego z dnia 30 kwietnia 1998 r., III CZP 10/98, OSNC 1998, nr 10, poz. 154). W odniesieniu do oświadczenia dotychczasowego wspólnika o objęciu nowych udziałów w podwyższonym kapitale zakładowym spółki brak jednak przepisów, które wprowadzałby wyjątek od wyrażonej w art. 61 § 1 zdanie pierwsze k.c. zasady, że oświadczenie woli wywierające skutki prawne w stosunku do innej oznaczonej osoby jest złożone z chwilą jego dojścia do tej osoby w sposób umożliwiający zapoznanie się z jego treścią. Za takie przepisy nie mogą być uznane art. 257 § 3 i art. 258 § 2 k.s.h., dotyczące formy oświadczenia o objęciu nowych udziałów. Odstępstwa co do pewnych oświadczeń woli, wywierających skutki prawne wobec innej oznaczonej osoby, od wymogu złożenia tej osobie i poddania normie art. 61 § 1 zdanie pierwsze k.c. wiążą się z zastosowaniem innych sposobów poinformowania osoby zainteresowanej o treści tych oświadczeń. Samo natomiast zachowanie wymaganej formy przez wspólnika obejmującego nowe udziały w podwyższonym kapitale zakładowym nie może być uznane za alternatywny sposób zapewnienia spółce informacji o treści oświadczenia wspólnika.

Dlatego oświadczenie woli dotychczasowego wspólnika o objęciu nowych udziałów w podwyższonym kapitale zakładowym spółki jako wywierające skutki prawne wobec spółki podlega złożeniu spółce i jest, zgodnie z art. 61 § 1 zdanie pierwsze k.c. w związku z art. 2 k.s.h. dokonane z chwilą, gdy doszło do spółki w taki sposób, że mogła się ona zapoznać z jego treścią. Chwila ta jest zarazem chwilą zawarcia przez wspólnika ze spółką umowy o objęcie nowych udziałów w podwyższonym kapitale zakładowym. Umowa ta – zobowiązująca wspólnika do pokrycia objętych udziałów – powoduje jednak nabycie przez niego tych udziałów dopiero wraz z dojściem podwyższenia kapitału zakładowego do skutku, czyli dopiero z chwilą wpisu podwyższenia kapitału zakładowego do rejestru (art. 262 § 4 k.s.h.) na podstawie zgłoszenia zarządu i dołączonych do tego zgłoszenia dokumentów określonych w art. 262 § 2 k.s.h.

Udział jako prawo podmiotowe o charakterze majątkowym może być przedmiotem rozporządzeń wspólnika (art. 180-183 k.s.h.). Mimo wskazanego wyżej złożonego charakteru udziału, rozporządzić można w zasadzie jedynie udziałem oraz – co jednak w okolicznościach sprawy nie ma znaczenia – częścią udziału (gdy wspólnik może mieć tylko jeden udział) lub ułamkową częścią udziału. Oddzielnie, bez zbycia udziału, części udziału lub ułamkowej części udziału, wspólnik może przenieść na inną osobę tylko uprawnienia będące pochodną udziału (zob. uzasadnienie uchwały Sądu Najwyższego z dnia 14 września 2005 r., III CZP 57/05, wyroku Sądu Najwyższego z dnia 8 października 1999 r., II CKN 496/98, oraz wyroku Sądu Najwyższego z dnia 11 września 2002 r., V CKN 1370/00, OSNC 2003, nr 11, poz. 155). Do takich uprawnień zalicza się np. roszczenie o wypłatę dywidendy, a także skonkretyzowane prawo pierwszeństwo, tj. przysługujące wspólnikowi po podjęciu uchwały o podwyższeniu kapitału zakładowego spółki, czyli po ziszczeniu się wyjściowej przesłanki, warunkującej realizacje prawa pierwszeństwa wspólnika do objęcia nowych udziałów w podwyższonym kapitale zakładowym w stosunku do dotychczasowych udziałów.

Ze względu na fragmentaryczność regulacji kodeksu spółek handlowych dotyczących udziałów oraz podobieństwo korporacyjnych praw udziałowych do wierzytelności należy do zbycia udziałów stosować odpowiednio na podstawie art. 2 k.s.h. przepisy o przelewie wierzytelności (art. 509-516 k.c.). W szczególności należy zgodnie z art. 509 § 2 k.c. przyjąć (zob. co do tego przepisu wyrok Sądu Najwyższego z dnia 2 kwietnia 1998 r., I CKN 450/97, OSNC 1998, nr 12, poz. 210), że w braku odmiennej woli stron przechodzą na nabywcę udziałów przysługujące wspólnikowi uprawnienia pochodne w stosunku do udziałów, takie jak roszczenie o wypłatę dywidendy oraz skonkretyzowane prawo pierwszeństwa wspólnika do objęcia nowych udziałów w podwyższonym kapitale zakładowym. Ponieważ wspólnik może tymi uprawnieniami oddzielnie rozporządzić, nie musza one być objęte umową o zbycie udziałów, jednakże w braku wyłączenia ich spod działania umowy, powinny one jako prawa związane z udziałem dzielić jego los i przejść z mocy art. 509 § 2 w związku z art. 2 k.s.h. na nabywcę udziałów.

Zgodnie z art. 199 § 1 k.s.h., do dobrowolnego umorzenia udziałów dochodzi w drodze nabycia podlegających umorzeniu udziałów przez spółkę, a zatem w wyniku ich zbycia przez wspólnika na rzecz spółki. Jeżeli – tak jak w niniejszej sprawie – zbycie udziałów następuje przez sprzedaż, zawarta przez wspólnika ze spółką umowa sprzedaży udziałów wywiera co do zasady, zgodnie z art. 510 § 1 k.c., skutek zobowiązująco-rozporządzający. W każdym razie nie ma przeszkód do nastąpienia tego skutku w razie umorzenia udziałów – tak jak w niniejszej sprawie -z czystego zysku, gdyż w takim przypadku nie znajduje zastosowania art. 199 § 7 k.s.h. W braku odmiennej woli stron, spółka z chwilą zawarcia umowy sprzedaży nabywa nie tylko objęte nią udziały, ale i – jak wyżej wyjaśniono – uprawnienia z nimi związane, takie jak skonkretyzowane prawo pierwszeństwo wspólnika do objęcia nowych udziałów w podwyższonym kapitale zakładowym spółki. Wspólnik z chwilą zbycia w celu umorzenia wszystkich swoich udziałów na rzecz spółki na podstawie umowy, która nie zawiera zastrzeżenia o wyłączeniu z jej przedmiotu przysługującego wspólnikowi prawa pierwszeństwa do objęcia nowych udziałów w podwyższonym kapitale zakładowym spółki, traci więc to prawo.

Z tych względów przedstawione zagadnienie prawne rozstrzygnięto jak w uchwale (art. 390 § 1 k.p.c.).

Opublikowano Orzeczenictwo sądowe, Spółka zoo | Skomentuj

Mandat członka zarządu a kadencja

Mandat członka zarządu spółki z o.o. jest uprawnieniem do sprawowania funkcji piastuna organu osoby prawnej, natomiast kadencja wyznacza okres pełnienia funkcji w zarządzie.
Wygaśnięcie mandatu członka zarządu w spółce z o.o.  wygasa z dniem odbycia zgromadzenia wspólników zatwierdzającego sprawozdanie finansowe za pierwszy pełny rok obrotowy pełnienia funkcji członka zarządu( art. 202
§ 1). W przypadku powołania członka zarządu na okres dłuższy niż rok, mandat członka zarządu wygasa z dniem odbycia zgromadzenia wspólników, zatwierdzającego sprawozdanie finansowe za ostatni pełny rok obrotowy pełnienia funkcji członka zarządu, chyba że umowa spółki stanowi inaczej.

Zarówno w literaturze, jak i orzecznictwie na tle kodeksu handlowego rodziły się wątpliwości, jak rozumieć pojęcie mandatu, szczególnie w kontekście drugiego określenia dotyczącego czasu sprawowania funkcji członka zarządu, czyli kadencji, skoro bowiem kadencja ma oznaczać czas na jaki określona osoba została powołana do pełnienia funkcji w zarządzie, to mogło powstać wrażenie, że mandat powinien znaczyć co innego.

Tych wątpliwości dotyczyła uchwała Sądu Najwyższego z dnia 19 czerwca 1997 r., III CZP 28/97 (OSNC 1997, nr 10, poz. 141), w której uznano, że wygaśniecie mandatu członka zarządu nie jest równoznaczne z zakończeniem kadencji tego zarządu. W uzasadnieniu tej uchwały SN podniósł jednak, że należy odróżnić urzędowanie członka zarządu, czyli „bycie piastunem” organu osoby prawnej, od mandatu członka zarządu; mandat przysługuje urzędującemu członkowi zarządu, ale także członkowi zarządu, który już utracił atrybut członka urzędującego. Sąd Najwyższy podkreślił, że tylko urzędujący członek zarządu spełnia funkcje piastuna organu osoby prawnej, jeżeli więc na skutek upływu kadencji członek zarządu utraci prawo do reprezentowania spółki, to do czasu odbycia walnego zgromadzenia zachowuje mandat. Nie uprawnia on jednak do występowania jako piastun organu osoby prawnej (spółki), a służy jedynie przez pewien czas rozliczeniu działalności członka zarządu w spółce za okres sprawowania jego funkcji w zarządzie.

Ocena statusu osoby, która utraciła już atrybut urzędującego członka zarządu, a zachowała mandat w znaczeniu przyjętym w uchwale, może być sporna. Trudności z określeniem statusu osoby, której przysługuje mandat nakazują jednak poszukiwać innego rozwiązania.

O wiele prostszym i zgodnym z przepisami kodeksu handlowego jest rozumienie mandatu jako uprawnienia do sprawowania funkcji piastuna organu osoby prawnej (spółki). Zawsze więc, gdy danej osobie przysługuje mandat, oznacza to, że może ona być uważana za członka zarządu i dokonywać za spółkę wszystkie czynności, do których członka zarządu uprawnia ustawa i statut lub umowa spółki.

Czym innym jest kadencja, która oznacza okres, na jaki osoba zostaje powołana do pełnienia funkcji w zarządzie. Tak pojmowana kadencja i mandat pokrywają się, gdy chodzi o czas sprawowania funkcji członka zarządu spółki, od tej zasady zachodzą jednak liczne wyjątki, np. mandat kończy się wcześniej niż kadencja, w razie odwołania członka zarządu, jego rezygnacji lub śmierci. Z art.  202 § 2 KSH, wynika, że mandat członka zarządu wygasa z dniem odbycia zgromadzenia wspólników, zatwierdzającego sprawozdanie finansowe za ostatni pełny rok obrotowy pełnienia funkcji członka zarządu.

Powołany na określoną kadencję członek zarządu, bez względu na to, jak określono w powołaniu czas pełnienia przez niego funkcji w zarządzie, zachowuje więc mandat do czasu odbycia zgromadzenia wspólników zatwierdzającego sprawozdanie zarządu za ostatni pełny rok obrotowy pełnienia przez niego funkcji członka zarządu.

Dokonane rozważania wskazują, że jeżeli w spółce akcyjnej nie odbyło się walne zgromadzenie zatwierdzające sprawozdanie zarządu, osoba powołana do tego zarządu zachowuje mandat, co oznacza, iż przysługują jej wszystkie kompetencje związane z pełnieniem funkcji członka zarządu. Tak samo jest w przypadku spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w razie nieodbycia zgromadzenia wspólników zatwierdzającego sprawozdanie zarządu.

Właściwe zrozumienie pojęcia mandat i kadencja pozwala osobom pełniącym lub które pełniły funkcje członków zarządu spółek kapitałowych na prawidłową ocenę swej odpowiedzialności za zobowiązania spółki w kontekście czasu pełnienia tej funkcji. A jak wynika z art. 116 Ordynacji podatkowej ma to bardzo istotne znaczenie z uwagi na ponoszenie odpowiedzialności za zobowiązania publicznoprawne powstałe w czasie pełnienia obowiązków oraz za zobowiązania których termin płatności upłynął w czasie pełnienia obowiązków.

Wygaśnięcie mandatu członka zarządu wyznacza więc końcowy termin pełnienia funkcji członka zarządu i ponoszenia odpowiedzialności. Ordynacja podatkowa wskazuje, że chodzi tylko o zobowiązania z czasu pełnienia obowiązków( powstałe lub których termin płatności upłynął).

Przykład

Osoba pełniąca funkcję członka Zarządu(X) złożyła rezygnację na ręce Przewodniczącego Rady Nadzorczej w dniu 12 lutego 2015r. Rada nadzorcza ma prawo do powoływania i odwoływania zarządu. Rada Nadzorcza potwierdziła złożenie rezygnacji dnia 12 lutego i powołała nowego członka zarządu. Wniosek o zmianę w KRS został złożony dnia 17 lutego 2015r. Spółka nie uregulowała faktur wystawionych przez jej kontrahentów do dnia 12 lutego 2015r,, ani w terminie wskazanym na fakturach ani w okresie późniejszym. Spółka nie uregulowała także czterech faktur wystawionych po dniu 12.02.2015r.

Porównanie dat pozwala na stwierdzenie, że w opisanej sytuacji były członek zarządu może ponosić odpowiedzialność za zaległości spółki z tytułu faktur wystawionych do dnia 12.02.2015r – z uwagi na to, że zaległość ta powstała w czasie, gdy X pełnił jeszcze swoje obowiązki. W przypadku zaległości od dnia 13.02.2015r, w czasie, gdy one powstawało X nie był już członkiem zarządu – a więc nie powstała ona w czasie pełnienia przez X obowiązków członka zarządu. Brak jest pozytywnej przesłanki ponoszenia przez niego odpowiedzialności za zobowiązanie spółki za miesiąc po dniu 12.02.2015r, na mocy art. 299 KSH.

Opublikowano Odpowiedzialność zarzadu za długi spółki | Otagowano , , , | Skomentuj

Witam serdecznie!

Blog związany z funkcjonowaniem spółki z ograniczoną odpowiedzialnością. Dla zarządów, rad nadzorczych, wspólników.

A także dla spadkodawców i spadkobierców.

 

 

Opublikowano Spółka zoo | Skomentuj